واژه نامه توصیفی تاتر




تنظيم واژه‌نامه‌ي توصيفي تاتر از  آرزوهاي ديرينه‌ي نگارنده بوده که متاسفانه مشغله‌هاي بسيار آن را همواره در حد همان  آرزو محدود کرد. اما سماجت بر دست یابی بر این آرزو گه گاه سبب تحقق اندکی از آن شد و تکه اي از صخره‌ي عظيم دشواري‌هاي کار را هموار ساخت. نمونه های که در اینجا می خوانید، بخشی از حاصل این سماجت و تلاش است. گرچه این آرزو در حال حاضر تمام و کمال براورده نشده و هنوز کوهی از کار در پیش روست، اما پایان کار تا حدی قابل رویت است و دیگر تنها در حد آروزی محض باقی نمانده است و اگر دوباره وقفه ی جدی در تداوم تنظیم این واژه نامه رخ ندهد، بزودی!!! به پایان کامل آن دست خواهم یافت. نگارنده در نظر دارد در هر فرصت پیش آمده، 
واژه ی جدیدی ترجمه و در سایت چهره منعکس کند.
واژه ها از دانش‌نامه‌هاي مختلف تاتري ترجمه، در مواردی نیز تاليف شده اند. منابع اصلي و کمکي آنها بسیار متنوع بوده و در بیشتر موارد متکی به دانش نامه های تاتری به زبان آلمانی است که در این باره در فرصتی مناسب سخن خواهم گفت.

ا. ن.

| (نظر دهيد)
واژه‌ي مرکب «ارسطويي-غير ارسطويي»[1] براي نخستين‌بار توسط برتولت برشت به كار رفت. اين واژه به منظور متمايز ساختن تآتر روايی (حماسي) وي از شكل متداول درام-ارسطويي- به كار گرفته شد!

اما از آنجا كه برشت در اين كار كمتر به اصل تئوري ارسطو در تعريف درام، بلكه بيشتر به برداشت متاخرين از تئوري ارسطو توجه كرده‌بود! اين برداشت به شكلي بسته و محدود از درام، به ويژه درام ناتوراليستي قرن 19، متكي بود.

برشت با توجه به اين نوع برداشت از تئوري درامِ ارسطو، تآتر روايی (حماسي) خود را تعريف مي‌كند. وي مي‌خواست در اين تقابل_ ميان تآتر ارسطويي و غير ارسطويي- درامي غيرمتافيزيكي و ماترياليستي، يعني غير ارسطويي، ارائه دهد. تآتري كه در آن تماشاگر را بتوان فعال و منتفد ساخت.

------------------

1- Aristotelisch / nichtaristotelisch
| (نظر دهيد)
تآتر آماتور[1] انواع تآتري را در برمي‌گيرد كه هنرپيشگي شغل اصلي بازيگران آن نباشد. يعني بازيگران از راه هنرپيشگي معاش خود را تآمين نكنند.

اين نوع تآتر در  «تآتر عاشقانه»‌‌ي اشراف ريشه دارد. در قرن 19 ميلادي در تركيب جمعيت جامعه و نياز مردم به تفريح و سرگرمي افزايش مي‌يابد. به همين خاطر شماري، به ويژه در شهرها، گروهاي تآتري، تشكيل دادند تا در اوقات فراغت خود بدان مشغول باشند.

تا قرن 20 ميلادي تآتر آماتور در خدمت امور اجتماعي بود. در آنها قبل از همه آثار خنده‌دار اجرا ميِ‌شد و معمولا اين برنامه‌ها به طور مشترك توسط انجمن‌هاي تآتر و رقص انجام مي‌گرفت.

چون اين انجمن‌ها به ندرت خود سالني در اختيار نداشتند، برنامه‌ها در سالن بزرگ‌ِِ رستوران‌ها برپا ميِ‌شد.

برخلاف «تآتر مبتدي» سرپرست گروه‌هاي تآتر آماتور به هيچ‌وجه در پي معيارهاي آموزشي و هنري نبود. وي سعي داشت تا از سنت‌ تآتر مردمي و دهقاني بهره گيرد. تآتري كه به مرور زمان عاطفي و خلقي شده‌بود. اين نوع تآتر آماتور تا امروز نيز به عمر خود ادامه مي‌دهد.

امروزه در مجموعه‌ي تآتر آماتور همچنين تآتر مدارس، تآتر پداگوژيک، تآتر بازنشستگان و غيره جاي دارند كه هريك در تداوم كار خويش به نحوي به تآتر حرفه‌اي سمت‌وسو مي‌گيرند. يا به عنوان «تآتر گروه ويژه اجتماعي» ارتقاع مي‌يابند. زيرا اينها توانسته‌آند به مرور علائق و نيازهاي ويژه گروه‌هايي چون بازنشستگان، زندانيان، بيكاران و امثالهم را عينيت و وضوح ‌بخشند.

اتحاديه تآتر آماتور آلمان (BDAT)  توانسته تاكنون 1200 گروه آماتور را به ثبت برساند. همچنين اتحاديه مجله‌اي با عنوان «بازي و صحنه» به طور ماهانه انتشار مي‌دهد. ارائه دوره‌هاي آموزشي براي بازيگران، سرپرست گروه‌ها، برنامه‌گزاران، همكاران فني و ايجاد تماس‌هاي بين‌المللي گروه‌هاي تآتري آماتور و واسطه شدن در انعقاد قراردادهاي انتشاراتي آثار نمايشي از جمله فعاليت‌هاي اين مركز است.

[1]  Amateurtheater
| (نظر دهيد)

آرشيو